ทำไมถึงเกิดอาการคัน

เมื่อสุนัขเกิดอาการคันโดยมีสาเหตุจากโรคภูมิแพ้ สุนัขจะเริ่มแสดงพฤติกรรมการกัด เลีย ถูร่างกายในส่วนนั้น ทำให้ผิวหนังเกิดการถลอก ส่งผลให้ปราการที่ช่วยป้องกันสิ่งแปลกปลอมจากนอกร่างกายมีประสิทธิภาพลดลง กระบวนการอักเสบจึงรุนแรงยิ่งขึ้น สุนัขจึงยิ่งคันมากขึ้นเรื่อยๆ ด้วยเหตุนี้ จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องตัดวงจรของอาการคันให้ได้เร็วที่สุด

สิ่งที่สำคัญคือต้องตัดวงจรของอาการคันให้ได้ โดยวงจรอาการคันของน้องหมามีดังนี้

วงจรของอาการคันในสุนัข

  • แสดง
    พฤติกรรม
    เกา ถู
    เลีย

  • กระบวนการ
    อักเสบ
  • เส้นประสาท
    ถูกกระตุ้น
    ทำให้เกิดความ
    รู้สึกคัน
  • การคัน
  • รอยแผลจากการเกา
  • การอักเสบของผิวหนัง
  • ผิวหนังแดง
  • ขนร่วง หรือขนบางลง
  • ผิวหนังมีสีคล้ำมากขึ้นกว่าปกติ

การรักษาอาการคันของน้องหมาทำได้หลายวิธีขึ้นอยู่กับสาเหตุของโรค ซึ่งควรได้รับการวินิจฉัยจากสัตวแพทย์ สิ่งที่สำคัญคือต้องตัดวงจรของอาการคันให้ได้ โดยวงจรอาการคันของน้องหมามีดังนี้

กลุ่มยาที่ใช้ในการรักษาอาการคันที่เกิดจากโรคภูมิแพ้ในสุนัข

(*ยาต้องได้รับการสั่งจ่ายโดยสัตวแพทย์เท่านั้น)

ยากลุ่มสเตียรอยด์

การออกฤทธิ์

เป็นยาที่มีโครงสร้างคล้ายฮอร์โมน Adrenocortical ในร่างกายสุนัข ดังนี้

  1. 01 ลดการอักเสบ
  2. 02 กดการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน

สเตียรอยด์ชนิดกิน รูปแบบเม็ด

ยาเม็ด

ยาเม็ด

ข้อดี
ได้ผลเร็ว ราคาไม่แพง
ข้อควรระวัง
ก่อให้เกิดผลข้างเคียงจากยาได้ง่าย

ยากลุ่มสเตียรอยด์ชนิดกิน ที่รู้จักกันส่วนมากคือ prednisolone หรือ methylprednisolone เป็นยาที่ออกฤทธิ์ระงับอาการคันได้อย่างรวดเร็ว จึงเป็นที่นิยมใช้มาอย่างยาวนาน อย่างไรก็ตามการได้รับยากลุ่มนี้ติดต่อกันนานๆ มักก่อให้เกิดผลข้างเคียงต่ออวัยวะต่างๆ เช่น ตับ ต่อมหมวกไต ผิวหนัง กล้ามเนื้อ ฯลฯ หรือมีอาการผิดปกติ เช่น กินน้ำมากและปัสสาวะบ่อยกว่าปกติ อยากอาหาร น้ำหนักเพิ่ม ค่าเอนไซม์ตับในกระแสเลือดเพิ่มสูงขึ้น ระบบภูมิคุ้มกันทำงานน้อยลง เป็นต้น

สเตียรอยด์ชนิดใช้ภายนอก รูปแบบทา สเปรย์พ่น

ยาแบบสเปรย์พ่น

ยาแบบสเปรย์พ่น

ข้อดี
ปลอดภัยกว่าการใช้ยาชนิดกิน
ข้อควรระวัง
ไม่เหมาะในการใช้รักษาระยะยาว

ยากลุ่มสเตียรอยด์ชนิดใช้ภายนอก เป็นที่นิยมในทางการแพทย์ของคนเพื่อรักษาอาการภูมิแพ้ผิวหนัง แต่สำหรับในสุนัขที่มีขนยาวปกคลุมมากกว่ามนุษย์ การใช้ยาแต้มที่มีความหนืดมากจึงใช้ค่อนข้างยาก อย่างไรก็ตามเมื่อไม่นานมานี้ ประเทศญี่ปุ่นมีการพัฒนายากลุ่มสเตียรอยด์ออกมาในรูปแบบของสเปรย์พ่นที่เหมาะสมต่อการใช้งานในสุนัข สามารถออกฤทธิ์ได้อย่างตรงจุดและปลอดภัยกว่าการให้ยากิน แต่การใช้ยารูปแบบสเปรย์เป็นระยะเวลานานๆ ก็อาจทำให้เกิดผลค้างเคียงต่อผิวหนังบริเวณนั้นได้เช่นกัน คือ ผิวหนังจะบางลงและเกิดรังแค ที่เรียกว่า “steroid dermatosis”

ยารักษาอาการคันชนิดใหม่

แม้ว่ายากลุ่มสเตียรอยด์จะให้ผลดีในการรักษาและราคาไม่แพง แต่ก็ยังคงมีผลข้างเคียงที่ค่อนข้างอันตราย ดังนั้นยาชนิดใหม่ที่มีผลข้างเคียงน้อยจึงเริ่มเข้ามามีบทบาทในการรักษาอาการคัน ซึ่งมีดังต่อไปนี้

*การเลือกใช้ยาชนิดใดก็ตาม ขึ้นกับดุลพินิจของสัตวแพทย์ อาการ และสภาพร่างกายของสัตว์

ยาแก้คันรูปแบบใหม่ชนิดเม็ด

ยาเม็ด

ยาเม็ด

ข้อดี
ได้ผลดี มีความปลอดภัยสูง สามารถใช้ในการรักษาระยะยาวได้
ข้อควรระวัง
ผลข้างเคียงที่อาจพบได้ คือ อาเจียน และท้องเสีย

จัดเป็นยาในกลุ่ม Janus kinase inhibitor สามารถควบคุมอาการคันได้รวดเร็ว สามารถใช้รักษาระยะยาวได้ มีความปลอดภัยสูง ปัจจุบันมีการใช้อย่างแพร่หลายในสหภาพยุโรป และจัดอยู่ในข้อแนะนำสำหรับการรักษาโรคภูมิแพ้ผิวหนังในสุนัข (guidelines for treatment of dog atopic dermatitis) ผลข้างเคียงที่อาจพบได้ คือ อาการอาเจียนและท้องเสีย แต่ไม่รุนแรงมากนัก สามารถใช้รักษาได้ทั้งอาการคันจากภาวะภูมิแพ้ผิวหนัง แพ้น้ำลายหมัด และอาการคันจากโรคไรขี้เรื้อนแห้ง


  • ออกฤทธิ์เร็ว

  • ปลอดภัย
  • กลไกการ
    ออกฤทธิ์ต่างจาก
    สเตียรอยด์

ยากลุ่มอื่นๆ

กลุ่ม cyclosporine รูปแบบยาเม็ดแคปซูล

ยาเม็ดแคปซูล

ยาเม็ดแคปซูล

ข้อดี
ได้ผลดีกับโรคภูมิแพ้ผิวหนัง (atopic dermatitis)
ข้อควรระวัง
ใช้เวลานานกว่าจะออกฤทธิ์ และมีแนวโน้มก่อให้เกิดอาการอาเจียนและกดภูมิคุ้มกัน

จัดเป็นยากดภูมิคุ้มกันชนิดหนึ่ง จึงเหมาะกับการรักษาโรคภูมิคุ้มกันทำลายตัวเอง (autoimmune diseases) ใช้ได้ผลดีกับโรคภูมิแพ้ผิวหนัง (atopic dermatitis) และไม่ส่งผลกระทบต่อต่อมหมวกไต แม้ใช้ต่อเนื่องเป็นระยะเวลานานก็ตาม แต่อาจต้องใช้ระยะเวลากว่า 1 เดือน จึงจะเห็นผลลดอาการคัน รวมทั้งอาจทำให้เกิดอาการอาเจียนและท้องเสียได้

กลุ่ม interferon gamma สำหรับสุนัข รูปแบบยาฉีด

ยาฉีด

ยาฉีด

ข้อดี
ผลข้างเคียงค่อนข้างน้อย
ข้อควรระวัง
ใช้เวลานานกว่าจะออกฤทธิ์

ได้ผลดีกับโรคภูมิแพ้ผิวหนัง (atopic dermatitis) แต่ใช้เวลานานกว่าจะออกฤทธิ์ เนื่องจากเป็นยาฉีดเข้าชั้นใต้ผิวหนัง ผลข้างเคียงค่อนข้างน้อย มีความปลอดภัยสูง

แชมพูยา สำหรับสุนัข

แชมพูยา

แชมพูยา

ข้อดี
ช่วยทำความสะอาดและบำรุงผิวหนัง
ข้อควรระวัง
ใช้เวลานานกว่าจะเห็นผลในการลดอาการคัน

แนะนำในสุนัขที่เป็นโรคภูมิแพ้ผิวหนัง (atopic dermatitis) เนื่องจากการทำความสะอาดผิวหนังจะช่วยลดปริมาณเชื้อโรคที่ก่อให้เกิดอาการแพ้ได้ อย่างไรก็ตามควรปรึกษาสัตวแพทย์ในการเลือกชนิดแชมพูให้เหมาะสมกับสุนัข เช่น สุนัขผิวแห้ง ควรใช้แชมพูที่เพิ่มความชุ่มชื้นให้ผิว สุนัขที่มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ ควรเลือกแชมพูที่มีส่วนผสมของยาปฏิชีวนะ เป็นต้น